Lọc dầu và lọc tách dầu khác nhau thế nào?

Trong quá trình bảo dưỡng máy nén khí trục vít, lọc dầu và lọc tách dầu là hai phụ tùng rất dễ bị nhầm lẫn. Cả hai đều liên quan đến dầu trong máy nén khí nhưng thực hiện hai nhiệm vụ hoàn toàn khác nhau.

Hiểu đơn giản:

• Lọc dầu (Oil Filter) có nhiệm vụ làm sạch dầu bôi trơn trước khi dầu quay lại đầu nén.
• Lọc tách dầu (Air/Oil Separator) có nhiệm vụ tách dầu ra khỏi hỗn hợp khí và dầu sau quá trình nén, giữ dầu lại trong hệ thống và đưa khí nén ra ngoài.

Vì vậy, một bộ phận tập trung bảo vệ hệ thống dầu và đầu nén, trong khi bộ phận còn lại tập trung kiểm soát lượng dầu đi theo khí nén ra khỏi máy.

Nếu đặt nhầm phụ tùng hoặc thay sai loại lọc, máy có thể không đạt hiệu quả vận hành như thiết kế, thậm chí phát sinh các vấn đề về nhiệt độ, hao dầu hoặc chất lượng khí nén.

Lọc dầu máy nén khí là gì?

Lọc dầu máy nén khí, còn gọi là Oil Filter, là bộ phận nằm trên đường tuần hoàn dầu của máy nén khí trục vít có dầu.

Trong quá trình hoạt động, dầu máy nén khí liên tục tuần hoàn để thực hiện các nhiệm vụ như bôi trơn, làm mát và hỗ trợ làm kín trong cụm đầu nén.

Trong quá trình tuần hoàn, dầu có thể mang theo các cặn bẩn, sản phẩm oxy hóa hoặc tạp chất phát sinh trong quá trình vận hành. Lọc dầu có nhiệm vụ giữ lại các tạp chất này trước khi dầu tiếp tục đi đến các bộ phận cần được bôi trơn và làm mát.

Vì vậy, có thể hiểu ngắn gọn:

Lọc dầu = làm sạch dầu bôi trơn để bảo vệ đầu nén.

Đây là một trong những vật tư tiêu hao cần được kiểm tra và thay thế định kỳ trong quá trình bảo dưỡng máy nén khí.

Lọc dầu có chức năng gì?

Chức năng chính của lọc dầu là giữ lại các tạp chất trong dòng dầu tuần hoàn.

Khi lọc dầu hoạt động tốt, dầu được đưa đến hệ thống bôi trơn trong tình trạng sạch hơn, giúp hạn chế tạp chất tiếp tục lưu thông trong mạch dầu.

Điều này đặc biệt quan trọng với máy nén khí trục vít vì dầu có liên quan trực tiếp đến quá trình bôi trơn và làm mát cụm đầu nén.

Nếu lọc dầu bị tắc, dòng dầu có thể bị hạn chế. Tùy thiết kế máy, hệ thống có thể xuất hiện cảnh báo chênh áp hoặc các biểu hiện liên quan đến nhiệt độ và khả năng tuần hoàn dầu.

Phục Hưng cũng xác định lọc dầu là một trong những hạng mục cần được kiểm tra và thay thế trong quá trình bảo dưỡng máy nén khí.

Lọc dầu máy nén khí nằm ở đâu?

Vị trí chính xác phụ thuộc vào thiết kế của từng thương hiệu và model máy.

Thông thường, lọc dầu nằm trên đường tuần hoàn dầu, giữa hệ thống chứa dầu và cụm đầu nén hoặc tại khu vực liên quan đến mạch dầu của máy.

Về hình dáng, nhiều loại lọc dầu có dạng hình trụ kim loại, bên trong chứa vật liệu lọc.

Tuy nhiên, không nên chỉ nhìn hình dáng để xác định đây có phải lọc dầu hay không.

Một số loại lọc tách dầu dạng ngoài cũng có hình trụ và được lắp bằng ren, khiến người không quen với cấu tạo máy rất dễ nhầm hai loại phụ tùng này.

Cách xác định chính xác hơn là dựa vào model máy, Part Number và sơ đồ phụ tùng của nhà sản xuất.

Khi nào cần thay lọc dầu máy nén khí?

Chu kỳ thay lọc dầu không nên áp dụng cứng nhắc cho mọi thương hiệu và model.

Thời gian thay phụ thuộc vào loại máy, loại dầu, điều kiện vận hành, môi trường làm việc và khuyến cáo của nhà sản xuất.

Một số dấu hiệu cần kiểm tra lọc dầu gồm:

Chênh áp qua lọc tăng

Nếu máy có chức năng giám sát chênh áp, đây là thông tin quan trọng để đánh giá tình trạng lọc.

Nhiệt độ máy tăng

Lọc dầu bị hạn chế dòng chảy có thể ảnh hưởng đến khả năng tuần hoàn dầu và giải nhiệt.

Lọc đã đến chu kỳ bảo dưỡng

Cần đối chiếu với lịch bảo dưỡng của chính model máy.

Dầu bị nhiễm bẩn hoặc xuống cấp

Khi chất lượng dầu có vấn đề, cần kiểm tra đồng thời lọc dầu và toàn bộ hệ thống dầu.

Không nên chờ đến khi máy phát sinh sự cố lớn mới kiểm tra lọc dầu.

Lọc tách dầu máy nén khí là gì?

Lọc tách dầu, còn gọi là Air/Oil Separator or Oil Separator, có nhiệm vụ hoàn toàn khác với lọc dầu.

Bộ phận này thường xuất hiện trên máy nén khí trục vít ngâm dầu.

Trong quá trình nén, dầu được đưa vào cụm đầu nén để hỗ trợ làm mát, bôi trơn và làm kín. Sau quá trình nén, dòng khí đi ra khỏi đầu nén vẫn chứa dầu dưới dạng hỗn hợp khí – dầu.

Hỗn hợp này được đưa đến khu vực bình dầu/tách dầu.

Tại đây, bộ tách dầu giữ lại phần lớn dầu, trong khi khí nén tiếp tục đi ra hệ thống sử dụng.

Phần dầu được thu hồi sẽ quay trở lại chu trình dầu của máy.

Vì vậy:

Lọc tách dầu = tách dầu ra khỏi khí nén và hạn chế thất thoát dầu.

Phục Hưng cũng mô tả tách dầu là bộ phận giữ dầu lại trong hệ thống, đồng thời cho phép khí nén tiếp tục đi đến hệ thống sử dụng.

Lọc tách dầu có chức năng gì?

Lọc tách dầu thực hiện hai nhiệm vụ quan trọng.

Thứ nhất, giảm lượng dầu đi theo khí nén

Nếu khả năng tách dầu không tốt, lượng dầu bị cuốn theo khí nén ra ngoài sẽ tăng. Điều này có thể khiến khí nén bị nhiễm dầu và ảnh hưởng đến thiết bị sử dụng khí phía sau.

Thứ hai, giữ dầu trong chu trình tuần hoàn

Dầu được thu hồi từ quá trình tách sẽ quay trở lại hệ thống để tiếp tục thực hiện nhiệm vụ bôi trơn và làm mát.

Do đó, khi tách dầu xuống cấp, doanh nghiệp có thể nhận thấy tình trạng hao dầu, khí nén có dầu hoặc chênh áp tăng tùy nguyên nhân và tình trạng thực tế của hệ thống. Phục Hưng cũng đề cập các dấu hiệu như hao dầu bất thường, dầu xuất hiện trong khí nén và chênh áp tăng khi bộ tách dầu gặp vấn đề.

Lọc tách dầu có những loại nào?

Tùy thiết kế máy, lọc tách dầu có thể được bố trí theo nhiều dạng.

Tách dầu trong bình

Lõi tách được đặt bên trong bình dầu của máy. Khi thay thế thường cần tháo phần nắp hoặc mặt bích liên quan để tiếp cận lõi lọc.

Tách dầu dạng ngoài

Một số thiết kế sử dụng bộ tách dầu dạng ngoài, được lắp ở bên ngoài bình dầu và có hình dạng tương tự một loại lọc dạng spin-on.

Đây chính là trường hợp dễ gây nhầm lẫn nhất với lọc dầu.

So, không nên mua phụ tùng chỉ dựa trên hình dáng bên ngoài.

Cần kiểm tra chính xác model máy và mã phụ tùng trước khi đặt hàng.

Khi nào cần thay lọc tách dầu?

Tương tự lọc dầu, thời điểm thay lọc tách dầu phụ thuộc vào model máy, loại tách dầu, dầu sử dụng và điều kiện vận hành.

Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

Hao dầu bất thường

Máy phải bổ sung dầu thường xuyên hơn bình thường.

Khí nén có dấu hiệu nhiễm dầu

Dầu xuất hiện ở đường khí hoặc tại thiết bị sử dụng khí phía sau.

Chênh áp qua tách dầu tăng

Cho thấy sức cản dòng khí qua bộ tách có thể đang tăng.

Máy vận hành không đạt hiệu suất như trước

Cần kiểm tra cả tách dầu và các nguyên nhân liên quan khác.

Đến kỳ bảo dưỡng

Thực hiện thay thế theo khuyến cáo của nhà sản xuất.

Theo một nội dung kỹ thuật khác của Phục Hưng, thời điểm thay tách dầu cần dựa trên số giờ vận hành, chênh áp và khuyến cáo của nhà sản xuất; một số hệ thống có thể tham khảo khoảng 3.000–4.000 giờ, trong khi các cấu hình khác có chu kỳ khác.

So, không nên lấy một con số duy nhất để áp dụng cho tất cả máy nén khí.

Phân biệt lọc dầu và lọc tách dầu như thế nào?

Cách đơn giản nhất là nhớ:

Lọc dầu bảo vệ dòng dầu và đầu nén.

Lọc tách dầu bảo vệ chất lượng khí nén và hạn chế thất thoát dầu.

Về đường đi của môi chất:

Lọc dầu: dầu → lọc dầu → hệ thống dầu/đầu nén.

Lọc tách dầu: hỗn hợp khí + dầu → tách dầu → khí nén đi ra + dầu được thu hồi.

Về vị trí:

Lọc dầu: nằm trên mạch tuần hoàn dầu.

Lọc tách dầu: nằm tại khu vực tách hỗn hợp dầu – khí, thường liên quan đến bình dầu của máy nén khí trục vít ngâm dầu.

Về hậu quả khi xuống cấp:

Lọc dầu: có thể ảnh hưởng đến khả năng tuần hoàn dầu, nhiệt độ và quá trình bảo vệ đầu nén.

Lọc tách dầu: có thể dẫn đến hao dầu, dầu đi theo khí nén và tăng chênh áp.

Đây là điểm cốt lõi giúp người vận hành không còn nhầm hai loại phụ tùng này.

Vì sao không nên nhầm lọc dầu với lọc tách dầu?

Đặc biệt với các máy sử dụng tách dầu dạng ngoài, hình dáng bên ngoài của hai loại lọc có thể khá giống nhau.

Nếu chỉ dựa vào kích thước hoặc ren vặn, người mua có thể lấy nhầm phụ tùng.

Điều đáng lưu ý là hai bộ lọc có chức năng, cấu tạo bên trong và đặc tính làm việc khác nhau.

Do đó, việc “lắp vừa” không đồng nghĩa với “đúng phụ tùng”.

Khi thay thế, nên kiểm tra:

• Thương hiệu máy nén khí.
• Model máy.
• Công suất máy.
• Part Number của lọc cũ.
• Sơ đồ phụ tùng hoặc mã linh kiện của nhà sản xuất.
• Điều kiện áp suất và nhiệt độ làm việc nếu có yêu cầu đặc biệt.

Đây là cách chính xác hơn nhiều so với việc chỉ gửi ảnh một chiếc lọc và yêu cầu tìm loại “giống hình”.

Sai lầm khi thay lọc dầu và lọc tách dầu

Chỉ nhìn hình dáng để mua phụ tùng

Hai loại lọc có thể có hình dạng tương tự nhưng không có nghĩa là có thể thay thế cho nhau.

Không kiểm tra Part Number

Mã phụ tùng là một trong những thông tin hữu ích nhất để xác định đúng loại lọc.

Chỉ quan tâm đến giá

Lọc là bộ phận trực tiếp tham gia bảo vệ hệ thống dầu hoặc kiểm soát chất lượng khí. Một sản phẩm không phù hợp có thể làm phát sinh chi phí lớn hơn khoản tiền tiết kiệm ban đầu.

Thay tách dầu nhưng không kiểm tra đường hồi dầu

Đối với những thiết kế có đường hồi dầu, cần kiểm tra đường hồi dầu khi thay tách. Nếu đường hồi dầu bị tắc hoặc lắp đặt không đúng, tình trạng hao dầu có thể vẫn tiếp diễn dù đã thay lõi tách mới. Phục Hưng cũng đề cập việc kiểm tra và vệ sinh đường hồi dầu trong quá trình thay tách dầu.

Không kiểm tra nguyên nhân khi máy hao dầu

Hao dầu không phải lúc nào cũng chỉ do tách dầu. Cần kiểm tra thêm mức dầu, loại dầu, đường hồi dầu, điều kiện vận hành và các bộ phận liên quan.

Lọc tách dầu mới nhưng máy vẫn hao dầu, vì sao?

Đây là trường hợp khá dễ khiến người vận hành hiểu nhầm rằng “tách dầu mới nhưng bị lỗi”.

Thực tế có nhiều nguyên nhân cần kiểm tra.

Đường hồi dầu bị tắc

Dầu đã được tách nhưng không quay trở lại đúng chu trình.

Lắp đặt không chính xác

Lõi tách, gioăng hoặc đường hồi dầu không được lắp đúng theo thiết kế.

Mức dầu quá cao

Dầu vượt mức quy định có thể ảnh hưởng đến quá trình tách.

Lọc tách không phù hợp

Sai mã hoặc chất lượng không đáp ứng yêu cầu của máy.

Các vấn đề khác trong hệ thống

Hao dầu có thể liên quan đến điều kiện tải, áp suất, van hoặc các bộ phận khác.

Vì vậy, nếu thay tách dầu mới mà hiện tượng hao dầu vẫn còn, không nên tiếp tục thay tách một cách máy móc mà cần kiểm tra toàn bộ mạch dầu và hệ thống tách.

Có thể vệ sinh lọc tách dầu để sử dụng lại không?

Thông thường không nên vệ sinh lọc tách dầu để tái sử dụng.

Đây là vật tư tiêu hao được thiết kế để thay thế theo chu kỳ hoặc khi đạt điều kiện cần thay.

Việc dùng khí nén, dung môi hoặc các phương pháp vệ sinh không phù hợp có thể làm ảnh hưởng đến vật liệu lọc và hiệu quả tách.

Phục Hưng cũng khuyến nghị thay tách dầu thay vì cố gắng vệ sinh để sử dụng lại khi bộ phận này đã đến thời điểm thay thế hoặc bị xuống cấp.

Lựa chọn lọc dầu và lọc tách dầu như thế nào cho đúng?

Khi mua phụ tùng, cách an toàn nhất là cung cấp đầy đủ thông tin cho đơn vị kỹ thuật.

Tên thương hiệu máy nén khí

Ví dụ Atlas Copco, Hitachi, Kobelco, Fusheng, Gardner Denver – Ingersoll Rand group hoặc các thương hiệu khác.

Model máy

Đây là thông tin quan trọng để xác định cấu hình.

Công suất máy

Giúp khoanh vùng dòng phụ tùng phù hợp.

Part Number

Nếu còn nhìn rõ mã trên lọc cũ, đây là thông tin rất hữu ích.

Hình ảnh phụ tùng

Có thể cung cấp thêm ảnh để đối chiếu, nhưng không nên sử dụng ảnh làm tiêu chí duy nhất.

Số giờ vận hành

Giúp đánh giá tình trạng và thời điểm bảo dưỡng.

Triệu chứng máy đang gặp

Ví dụ nhiệt độ cao, hao dầu, chênh áp lọc tăng hoặc khí nén có dầu.

Khi có đầy đủ thông tin, việc xác định đúng loại lọc sẽ chính xác và hạn chế nguy cơ mua nhầm phụ tùng.

Phục Hưng cung cấp phụ tùng máy nén khí và hỗ trợ kỹ thuật

Đối với máy nén khí công nghiệp, lọc dầu và lọc tách dầu đều là những phụ tùng cần được quan tâm trong quá trình bảo dưỡng định kỳ.

carried out maintenance and oil sludge (varnish) removal for hiện cung cấp phụ tùng và dịch vụ kỹ thuật cho máy nén khí công nghiệp, đồng thời có các nội dung chuyên môn về lọc tách dầu, bảo trì và xử lý các tình trạng hao dầu trong máy nén khí.

Nếu chưa xác định được máy đang sử dụng lọc dầu hay lọc tách dầu, khách hàng có thể cung cấp thương hiệu, model máy, công suất hoặc mã phụ tùng cũ để được kiểm tra và tư vấn đúng loại.

Việc chọn đúng phụ tùng ngay từ đầu giúp hạn chế thời gian dừng máy, tránh lắp sai linh kiện và hỗ trợ hệ thống khí nén vận hành ổn định hơn.

Lọc dầu và lọc tách dầu không thể thay thế cho nhau

Lọc dầu và lọc tách dầu là hai bộ phận hoàn toàn khác nhau về nhiệm vụ.

Lọc dầu có nhiệm vụ làm sạch dầu tuần hoàn để hỗ trợ bảo vệ và duy trì hoạt động của đầu nén.

Trong khi đó, lọc tách dầu có nhiệm vụ tách dầu khỏi hỗn hợp khí – dầu sau quá trình nén, hạn chế dầu đi theo khí nén và thu hồi dầu về hệ thống.

Vì vậy, khi bảo dưỡng máy nén khí, cần xác định chính xác loại phụ tùng cần thay thay vì chỉ gọi chung là “lọc dầu”.

Đặc biệt, với máy nén khí sử dụng tách dầu dạng ngoài, hình dáng lọc có thể gây nhầm lẫn. Hãy ưu tiên kiểm tra model máy và Part Number trước khi đặt hàng.

Nhớ đơn giản: Lọc dầu bảo vệ dầu và đầu nén; lọc tách dầu kiểm soát dầu trong khí nén.

FAQ – Câu hỏi thường gặp

Lọc dầu và lọc tách dầu có phải là một không?

Không. Lọc dầu làm sạch dầu bôi trơn trong mạch dầu, còn lọc tách dầu tách dầu khỏi hỗn hợp khí – dầu sau quá trình nén.

Lọc tách dầu nằm ở đâu?

Tùy thiết kế máy. Với máy nén khí trục vít ngâm dầu, tách dầu thường nằm trong hoặc liên quan trực tiếp đến khu vực bình dầu/tách dầu.

Lọc dầu bị tắc có ảnh hưởng đến nhiệt độ máy không?

Có thể. Nếu lọc dầu bị hạn chế dòng chảy, khả năng tuần hoàn dầu có thể bị ảnh hưởng và góp phần làm điều kiện làm mát của máy không tối ưu. Tuy nhiên, nhiệt độ cao còn có nhiều nguyên nhân khác nên cần kiểm tra tổng thể.

Tại sao thay tách dầu mới nhưng máy vẫn hao dầu?

Có thể do đường hồi dầu bị tắc, lắp đặt chưa đúng, mức dầu không phù hợp, tách dầu không đúng loại hoặc một nguyên nhân khác trong hệ thống. Không nên mặc định thay thêm một bộ tách khác trước khi kiểm tra nguyên nhân.

Có thể vệ sinh lọc tách dầu để dùng lại không?

Thông thường không nên. Khi tách dầu đã đến thời điểm thay thế hoặc bị xuống cấp, nên thay bằng phụ tùng phù hợp thay vì cố vệ sinh để tái sử dụng.

Bao lâu nên thay lọc dầu máy nén khí?

Không có một mốc chung cho mọi máy. Cần căn cứ vào model, loại dầu, điều kiện vận hành và lịch bảo dưỡng của nhà sản xuất.

Bao lâu nên thay lọc tách dầu?

Chu kỳ phụ thuộc vào model và điều kiện làm việc. Phục Hưng cũng khuyến nghị xác định thời điểm thay dựa trên số giờ vận hành, chênh áp và hướng dẫn của nhà sản xuất thay vì áp dụng một mốc cố định cho mọi máy.